· 

Vitamine D deel 2: Vitamine D en Prestatie 

De laatste jaren is er een steeds groter wordende interesse in vitamine D en er wordt dan ook veel onderzoek naar gedaan. Door deze populariteit zijn vitamine D supplementen voor veel sporters een standaard deel van hun dieet. Maar is dit wel nodig? En moet de suppletie voor alle atleten hetzelfde zijn?  

 

In het eerste deel over vitamine D is uitgelegd wat vitamine D is en welke functies deze vitamine heeft in het lichaam (lees deel 1 hier!). In deel 2 wordt verder in gegaan op de functionele rol van vitamine D die relevant kan zijn voor sporters. 

 

Owens et al. (2018) beschrijven in hun review de laatste inzichten in de effecten van vitamine D op prestatie en richtlijnen voor vitamine D inname. De effecten van vitamine D op spierherstel, spierfunctie, immuun functie, cardiovasculaire functies en botgezondheid worden hierin besproken.

 

Spierherstel

Uit grote experimentele studies blijkt dat vitamine D het opbouwen van spieren kan beïnvloeden. Verschillende studies hebben namelijk laten zien dat verhoogde vitamine D concentraties een positief effect hebben op acuut herstel na excentrische inspanning. Vitamine D kan dus mogelijk een positieve invloed hebben op spierherstel, het is echter nog niet duidelijk of dit ook op de lange termijn een verschil maakt.

 

Spierfunctie

Vitamine D heeft een functie in de eiwitsynthese en er wordt dan ook gedacht dat vitamine D concentraties invloed kunnen hebben op spierkracht. In de studies die gedaan zijn bij zieken of ouderen wordt namelijk een verminderde spierwerking gezien als er sprake is van een vitamine D tekort. Als er wordt gekeken naar jonge sporters is te zien dat suppletie van vitamine D2 geen invloed heeft op de spierkracht, maar dat vitamine D3 wel een positief effect zou kunnen hebben. Er is echter maar een beperkt aantal studies gedaan naar deze effecten, dus er is meer gecontroleerd onderzoek nodig om dit te bevestigen. 

Het lijkt erop dat spierfunctie alleen verstoord wordt bij een groot vitamine D tekort en dat hoge concentraties vitamine D alleen voordelen hebben bij het voorkomen van spierverlies. 

 

Aangeboren en specifieke immuunfunctie 

Binnen het immuunsysteem is de concentratie calcidiol belangrijk voor het activeren van verschillende systemen. Een aantal studies heeft dan ook een verband aangetoond tussen een lage vitamine D concentratie en de frequentie en ernst van luchtweginfecties. Ook heeft een recent onderzoek aangetoond dat suppletie van 5000 IU vitamine D3 per dag zorgt voor versnelde immuunreacties, wat de weerstand tegen luchtweginfecties zou kunnen verbeteren. Er zijn echter hiervoor ook meer onderzoeken nodig om het effect van vitamine D aan te tonen. 

 

Cardiovasculaire structuur en functie (hartfunctie)

Over de samenhang tussen vitamine D en het functioneren van het hart is nog veel onduidelijkheid. Studies laten verschillende resultaten zien over het verband tussen calcidiol concentraties en de structuur en de functie van het hart. Er zijn wel onderzoeken waarin een verband is gevonden tussen lage calcidiol concentraties en verhoogd risico op een hartinfarct, maar het is mogelijk dat dit beide een gevolg was van te weinig fysieke activiteit (en dat de lage calcidiol concentraties dus niet de oorzaak was van het verhoogde risico op een hartinfarct). Een recente studie liet ook zien dat atleten met een ernstig vitamine D tekort een kleiner hart hadden dan atleten zonder dit tekort, maar het is nog niet duidelijk waarom dit zo is. De relatie tussen vitamine D en hartfunctie is dus nog steeds omstreden, en er is meer onderzoek nodig bij gezonde atleten. 

 

Botgezondheid en fractuurrisico 

Bij personen die niet of weinig sporten is er een sterke relatie zichtbaar tussen vitamine D en botgezondheid, maar bij atleten is het niet duidelijk of een vitamine D tekort ook leidt tot meer osteoporose, fracturen en Rachitis (botziekte bij kinderen).

Vitamine D is namelijk één van de signalen waar osteoblasten (cellen die botweefsel opbouwen) op reageren om nieuw bot aan te maken. Atleten hebben echter al een verhoging van de botdichtheid, die wordt veroorzaakt door de hogere belasting op de botten en gewrichten. Dit kan ervoor zorgen dat een vitamine D tekort wordt gecompenseerd, waardoor er weinig atleten zijn met slechte botgezondheid. Bij atleten die geen belastende sporten doen, zoals zwemmers, is namelijk wel een risico op lagere botdichtheid als er sprake is van een lage vitamine D status. 

Recent onderzoek laat echter zien dat er geen verband is tussen calcidiol concentratie en botgezondheid bij atleten binnen belastende én niet belastende sporten, wat leidt tot de vraag of calcidiol concentratie een goede maat is om botgezondheid te voorspellen. 

 

Effecten op prestatie 

Carswell et al. (2018) hebben wel recent twee studies gepubliceerd waarin de relatie tussen vitamine D en prestatie (uithoudingsvermogen en spierkracht) is onderzocht. In de eerste studie vonden zij een correlatie tussen vitamine D status en uithoudingsvermogen, waarbij een klein deel van de verbetering in prestatie kon worden verklaar door een hogere calcidiol concentratie. Het is belangrijk om te beseffen dat het hier gaat over correlaties, en niet over een causaal verband; het is ook mogelijk dat de atleten met betere prestaties meer tijd in de zon doorbrengen, en hierdoor een betere vitamine D status hebben. Er werd geen verband gevonden tussen vitamine D status en spierkracht. 

In de tweede studie kregen mannen een vitamine D supplement, een placebo supplement, een behandeling van gesimuleerd zonlicht of een placebo hiervan. Zowel de vitamine D supplementen als het zonlicht waren effectief voor het verkrijgen van een goede vitamine D status, in tegenstelling tot de placebo’s. Er was echter geen effect te zien op de prestatie (zowel uithoudingsvermogen als spierkracht), al wordt er in de studie wel benoemd dat de duur van 12 weken waarschijnlijk te kort is om significante effecten te vinden.5

 

Samenvatting

In onderstaande tabel is een overzicht te zien van de resultaten uit de studies van Owens en Carswell. Het is duidelijk dat er op dit moment nog onvoldoende bewijs is om te concluderen dat er een direct effect is van vitamine D op prestatie. Er zullen meer gecontroleerde studies moeten komen om hier betere conclusies over te trekken.

 


Reactie schrijven

Commentaren: 0