· 

Vitamine D deel 1: Introductie

De laatste jaren is er een steeds groter wordende interesse in vitamine D en er wordt dan ook veel onderzoek naar gedaan. Door deze populariteit zijn vitamine D supplementen voor veel sporters een standaard deel van hun dieet. Maar is dit wel nodig? En moet de suppletie voor alle atleten hetzelfde zijn? In deze eerste blog van een driedelige serie leggen we de basis over vitamine D en welke effecten het heeft op de gezondheid uit. 

 

Wat is vitamine D?

Vitamine D is een vet oplosbare vitamine, die voor het merendeel in twee vormen voorkomt: vitamine D2 wat kan worden opgenomen uit plantaardige voeding, en vitamine D3 wat wordt opgenomen uit dierlijke producten en uit zonlicht.

Het grootste gedeelte van vitamine D wordt gevormd onder invloed van UV-B straling. Hierbij wordt previtamine D3 gevormd in de huid, die daarna wordt omgezet in vitamine D. De kleine hoeveelheid vitamine D3 die wel via de voeding binnen gekregen kan worden zit vooral in vette vis en (in lagere gehaltes) in vlees en eieren. Ook wordt het toegevoegd aan halvarine, margarine en bak- en braadproducten. 

Vitamine D wordt in het lichaam eerst omgezet in calcidiol, wat daarna in de lever en nieren weer wordt omgezet in de actieve vorm van vitamine D. De afbeelding hieronder geeft het vitamine D metabolisme weer. 

Vitamine D metabolisme overzicht (omzetting van vitamine D uit zonlicht en vis, vlees en eieren naar calcidiol in de lever en actieve vitamine D in de nieren)

 

Ondanks dat de twee vormen van vitamine D op dezelfde manier worden omgezet in de actieve vorm, zijn deze niet identiek. Er wordt gedacht dat vitamine D2 veel minder effectief is dan vitamine D3

Vitamine D status wordt gemeten aan de hand van de calcidiol concentraties in het bloed. De exacte concentratie die nodig is voor een goede gezondheid is onbekend, maar hele lage calcidiol niveaus worden in meerdere studies in verband gebracht met verschillende acute en chronische gezondheidsproblemen. Op dit moment geldt een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van 10 microgram vitamine D per dag voor mensen tot 70 jaar en 20 microgram voor mensen ouder dan 70 jaar.De hoeveelheid zonlicht die nodig is om deze hoeveelheden te halen verschilt door invloed van verschillende factoren, zoals huidskleur, weersomstandigheden, seizoen, tijd van de dag, gebruik van zonnebrand en soort kleding. 

 

 

Vitamine D en gezondheid

De belangrijkste functie van vitamine D is de rol die het heeft voor de botgezondheid; het zorgt er voor dat fosfaat en calcium goed kunnen worden opgenomen uit voeding, waarna dit wordt vastgelegd in botten en tanden. Daarnaast gaat een lage vitamine D concentratie vaak samen met verhoogde risico’s op verschillende ziektes.Dit houdt niet in dat de lage concentratie een oorzaak is van deze ziektes; het is namelijk mogelijk dat een lage vitamine D status het gevolg is van de ziekte, omdat de ontstekingsreacties in het lichaam zorgen voor vermindering van de calcidiol, maar dit is nog niet met zekerheid te zeggen. Het is daarnaast wel aangetoond dat suppletie van vitamine D niet meteen zorgt voor een betere gezondheid en het voorkomen van ziektes. Een groep die wel baat kan hebben bij vitamine D suppletie zijn ouderen met een vitamine D tekort; bij deze groep neemt de overlevingskans toe nadat een vitamine D tekort werd hersteld door middel van supplementen. 

 

 

Door nieuwe ontwikkelingen in de laatste jaren leek het erop dat vitamine D essentieel is voor een goede werking van het immuunsysteem, het cardiovasculaire systeem en skeletspieren. Doordat deze functies relevant zijn voor sportprestaties, is vitamine D een populair supplement geworden in de wereld van sportvoeding, waarbij doseringen variëren van 1000 IU (International Units) per dag tot 100.000 IU per week. Maar is suppletie wel nodig, en is dit aan te raden aan alle atleten? De extreem hoge doses van vitamine D supplementen die tegenwoordig veel gebruikt worden kunnen namelijk ook negatieve effecten hebben. Het is dus belangrijk voor sporters en coaches om inzicht te krijgen in de effecten van vitamine D op prestatie en de eventuele negatieve gevolgen die de suppletie zou kunnen hebben. In de volgende delen over vitamine D wordt de functionele rol van vitamine D besproken die relevant is voor sporters, waarbij er inzicht gegeven wordt in de nieuwste ontwikkelingen op dit vlak.

 

 

Samenvatting

Vitamine D is een belangrijke vet oplosbare vitamine die wordt opgenomen uit zonlicht (en voeding) vooral voorkomt in de vormen vitamine Den D3. De belangrijkste functie van vitamine D is de rol die het heeft in botgezondheid. De vitamine D status wordt gemeten aan de hand van calcidiol concentraties in het bloed, en lage calcidiol niveaus worden in verband gebracht met gezondheidsproblemen. Het is echter nog niet duidelijk of een lage vitamine D status de oorzaak is van verschillende ziektes. 

De laatste jaren is er meer onderzoek gedaan naar vitamine D, waarbij werd geconcludeerd dat het essentieel is voor het immuunsysteem, cardiovasculaire systeem en skeletspieren. Dit zou dus betekenen dat het voor sporters veel voordelen kan hebben om vitamine D supplementen te nemen. Het is daarom belangrijk om meer inzicht te krijgen in de effecten van vitamine D op de gezondheid. 

 

 

1.     https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-d.aspx

2.     Autier, P., Boniol, M., Pizot, C., & Mullie, P. (2014). Vitamin D status and ill health: a systematic review. The lancet Diabetes & endocrinology, 2(1), 76-89.


Reactie schrijven

Commentaren: 0